Түркістан облысы: бюджет кірісінің өсуі өңір экономикасының белсенділігін көрсетеді

Түркістан облысында экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз ету, бюджет кірістерін ұлғайту, кәсіпкерлік белсенділікті арттыру және көлеңкелі экономиканы төмендету бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Өңірде өндіріс пен сауда көлемін арттырумен қатар, салықтық және кедендік әкімшілендірудің тиімділігін күшейтуге, мемлекеттік кірістерді толықтыруға және кәсіпкерлер үшін қолайлы жағдай қалыптастыруға басымдық беріліп отыр.

2026 жылдың алғашқы алты айының қорытындысы бойынша Түркістан облысында мемлекеттік бюджетке 517,5 млрд теңге көлемінде салық түсті. Нәтижесінде жоспар 101,7 пайызға орындалып, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда бюджет кірісі 56,8 млрд теңгеге артты. Бұл көрсеткіш өңір экономикасындағы іскерлік белсенділіктің сақталғанын және мемлекеттік кірістерді тиімді әкімшілендірудің нәтижесін көрсетеді.

Бюджет кірістерінің артуы өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына қажетті қаржылық мүмкіндіктерді кеңейтеді. Мемлекеттік кірістердің тұрақты түсуі инфрақұрылымды дамытуға, әлеуметтік нысандарды қаржыландыруға, елді мекендердің инженерлік желілерін жаңартуға, білім беру, денсаулық сақтау және басқа да маңызды салаларға бағытталған мемлекеттік бағдарламаларды іске асыруға негіз болады.

Түркістан облысында салықтық және кедендік әкімшілендіруді жетілдіру арқылы қосымша кіріс көздерін анықтау жұмыстары да нәтижелі жүргізілуде. Жыл басынан бері 6 млрд теңгеден астам қосымша кіріс көзі анықталып, бюджетке тиісті қаражат түскен. Оның ішінде камералдық бақылау нәтижесінде – 2 млрд теңге, жер қойнауын пайдаланушыларды әкімшілендіру есебінен – 500 млн теңге, кедендік және қосылған құн салығын әкімшілендіру бағытында – 2,9 млрд теңге, өндірістік емес төлемдерді әкімшілендіру нәтижесінде 1,7 млрд теңге қосымша түсім қамтамасыз етілді.

Бұл жұмыстардың экономикалық маңызы зор. Себебі бюджетке түсетін әрбір қосымша түсім өңірдің қаржылық тұрақтылығын нығайтып қана қоймай, мемлекеттік міндеттемелерді сапалы орындауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар салықтық тәртіптің күшеюі адал кәсіпкерлер үшін тең бәсекелестік орта қалыптастыруға ықпал етеді.

Өңір экономикасын дамытуда кәсіпкерлік субъектілерінің қызметін заңдастыру және көлеңкелі айналымды қысқарту маңызды бағыттардың бірі болып отыр. Салықтық міндеттемелерді орындау, тауарлар мен қызметтердің заңды айналымын қамтамасыз ету және экономикалық қызметтің ашықтығын арттыру арқылы бәсекелестік орта жақсара түседі. Бұл өз кезегінде бюджет кірістерінің ұлғаюына, жаңа жұмыс орындарының көбеюіне және әлеуметтік тұрақтылықтың нығаюына әсер етеді.

Көлеңкелі экономикамен күрес және заң бұзушылықтардың алдын алу бағытында да нақты жұмыстар атқарылуда. Жыл басынан бері кедендік бақылау барысында заңсыз есірткі заттарын тасымалдаудың 27 дерегі, мұнай өнімдерін заңсыз әкетудің 77 және шетел валютасын заңсыз алып өтудің 3 дерегі анықталған. Сонымен бірге рейдтік іс-шаралар барысында 667 салықтық құқық бұзушылық тіркелді.

Кедендік бақылаудың күшеюі шекара арқылы өтетін тауарлар қозғалысының ашықтығын қамтамасыз етіп, заңсыз айналымды азайтуға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе сауда-экономикалық байланыстарын белсенді дамытып келе жатқан Түркістан облысы үшін маңызды. Өйткені өңірдің стратегиялық орналасуы ішкі және сыртқы сауда көлемін арттыруға мүмкіндік бергенімен, тауар айналымының заң талаптарына сәйкес жүргізілуі экономикалық қауіпсіздіктің негізгі шарттарының бірі болып саналады.

Сонымен қатар мемлекеттік кірістер органдары көрсететін қызметтердің қолжетімділігі мен сапасын арттыруға ерекше мән берілуде. Жылдың алғашқы алты айында облыс тұрғындарына 900 мыңнан астам мемлекеттік қызмет көрсетіліп, оның 99 пайызы электронды форматта ұсынылған. Мемлекеттік қызметтердің цифрландырылуы азаматтар мен кәсіпкерлердің уақытын үнемдеп, құжат рәсімдеу үдерісін жеңілдетуге және әкімшілік кедергілерді азайтуға мүмкіндік береді.

Кәсіпкерлердің салық сауаттылығын арттыру да экономиканың тұрақты дамуына тікелей әсер ететін фактор. Жаңа Салық кодексінің талаптарын түсіндіру және кәсіпкерлерге практикалық қолдау көрсету мақсатында «Халық бухгалтері» акциясы аясында 56 іс-шара ұйымдастырылып, 5 мыңға жуық салық төлеушіге тегін кеңес берілді.

Бұдан бөлек, салық және кеден заңнамасындағы өзгерістерді түсіндіру бойынша 10 мыңнан астам іс-шара өткізілді. 1414 байланыс орталығы арқылы 20 мыңнан астам азаматтың өтініші қаралған. Мұндай жұмыстар кәсіпкерлердің заңнаманы дұрыс қолдануына, салық міндеттемелерін уақытылы орындауына және құқықтық сауаттылығын арттыруға ықпал етеді.

Салықтық әкімшілендіруді цифрландыру мен қызметтердің электронды форматқа көшуі мемлекет пен бизнес арасындағы өзара байланысты жаңа деңгейге көтеріп отыр. Ашық әрі түсінікті салықтық орта кәсіпкерлердің заңды жұмыс істеуіне ынталандырып, жаңа жобаларды іске асыруға қолайлы жағдай қалыптастырады. Ал кәсіпкерлік субъектілерінің көбеюі өндіріс пен қызмет көрсету салаларының дамуына, жұмыспен қамтудың артуына және жергілікті бюджет кірістерінің ұлғаюына жол ашады.

Түркістан облысында соңғы жылдары инвестиция тарту, жаңа өндірістерді іске қосу, ауыл шаруашылығы мен өңдеу өнеркәсібін дамыту, сауда-логистикалық әлеуетті арттыру бағытында ауқымды жобалар жүзеге асырылуда. Осы экономикалық белсенділіктің нәтижесі бюджет кірістерінің тұрақты өсуінен де көрініс табуда.

Алдағы кезеңде мемлекеттік кірістерді арттырумен қатар, адал кәсіпкерлікті қолдау, көлеңкелі экономиканың үлесін төмендету, салықтық әкімшілендіруді цифрландыру және бюджет қаражатының тұрақты қалыптасуын қамтамасыз ету маңызды болып қала береді.

Жалпы, бюджет кірістерінің өсуі – тек қаржылық көрсеткіш емес, ол өңірдегі экономикалық белсенділіктің, кәсіпкерлік ортаның және өндірістік әлеуеттің дамуын айқындайтын маңызды көрсеткіш. Түркістан облысында осы бағыттағы жұмыстардың жүйелі жүргізілуі өңірдің экономикалық тұрақтылығын нығайтып, халықтың әл-ауқатын арттыруға және әлеуметтік-экономикалық даму қарқынын сақтауға мүмкіндік береді.