Түркістанда «Ауыл аманаты» ауыл экономикасын жаңа деңгейге көтеруге ықпал етуде

Түркістан облысында ауылдық аумақтардың экономикалық әлеуетін арттыру, халықтың табысын көбейту және жаңа кәсіпкерлік бастамаларды қолдау бағытындағы жұмыстар жүйелі жалғасып келеді. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес жүзеге асырылып жатқан «Ауыл аманаты» жобасы ауыл тұрғындарын қаржыландырумен ғана шектелмей, жергілікті өндірісті дамытуға, жаңа жұмыс орындарын ашуға, ауыл экономикасын әртараптандыруға және өңірдің экономикалық өзін-өзі қамтамасыз ету мүмкіндігін күшейтуге бағытталған маңызды тетікке айналды.

Осы бағыттағы жұмыстар облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің төрағалығымен өткен аппарат мәжілісінде талқыланды. Жиында жобаның үш жылдағы нәтижелері сараланып, алдағы кезеңде экономикалық тиімділігі жоғары, тұрақты жұмыс орындарын қалыптастыратын және ауылдық жерлерде өндірісті жолға қоятын жобаларға басымдық беру мәселесі қаралды.

2023-2025 жылдары «Ауыл аманаты» жобасын іске асыруға республикалық бюджеттен 30,2 млрд теңге бөлініп, қаражат толық игерілді. Осы кезеңде алты бағыт бойынша 4 223 жоба несиелендірілді. Оның ішінде өсімдік шаруашылығында 597, мал шаруашылығында 3155, құс шаруашылығында 22, балық шаруашылығында 53 жоба жүзеге асырылды. Сонымен бірге ауыл шаруашылығы кооперативтерін қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету бойынша 150 жоба және тұрғындардың жеке кәсібін ашуына бағытталған 279 жоба іске қосылды.

Жобалардың нәтижесінде ауылдық жерлерде 4 635 жаңа жұмыс орны құрылып, шағын кәсіпкерлік субъектілерінің саны 4 223 бірлікке артты. Өңірде 593 жылыжай кешені салынды, 79 қайта өңдеу кәсіпорны өз жұмысын бастады. Мал басы 76 887 басқа көбейді. Атаулы әлеуметтік көмек алушылар санының 441 адамға азаюы да ауыл тұрғындарының табыс көздерін қалыптастыру бағытындағы оң өзгерістердің бірі.

Бұл көрсеткіштер «Ауыл аманатының» ауыл шаруашылығын қаржыландырудан бөлек, жергілікті экономиканың жаңа тізбектерін қалыптастырып отырғанын көрсетеді. Ауылда өндіріс пен кәсіпкерлік дамыған сайын жергілікті тұрғындардың тұрақты табыс көзі көбейіп, тауар мен қызмет түрлері артады. Өз кезегінде бұл ішкі нарықты жергілікті өніммен қамтамасыз етуге және сырттан келетін тауарларға тәуелділікті төмендетуге мүмкіндік береді.

Облыс әкімі жобаларды іріктеу кезінде нақты экономикалық нәтижеге басымдық беру қажеттігін атап өтті.

– «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша жұмыс орындарын көбейтетін, экономиканы дамытуға нақты серпін беретін жобаларды іріктеп, соларды қолдауды жалғастыру керек. Екіншіден, ауыл шаруашылығы ғана емес, кәсіпкерлік, өндірісті дамытатын жобаларды енгізіп, қолдау көрсетіңіздер, – деді Нұралхан Көшеров.

Бұл тәсіл ауыл экономикасын бір ғана аграрлық бағытқа тәуелді етпей, өңдеу өнеркәсібі, тамақ өндірісі, қызмет көрсету, логистика және шағын өндірістерді қатар дамытуға мүмкіндік береді. Әсіресе ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуге бағытталған жобалардың маңызы жоғары. Өйткені шикізатты ауылда өндіріп қана қоймай, оны дайын өнімге айналдыру қосымша құн қалыптастырып, ауыл тұрғындарының табысын арттырады.

Биыл «Ауыл аманаты» жобасын іске асыруға республикалық бюджеттен 15,3 млрд теңге қарастырылған. Бұл қаражат есебінен 1 115 жобаны қаржыландырып, 1 400 жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланған. Қазіргі таңда несие келісімдері бойынша 7 млрд теңге бөлінген. Оның ішінде 2,5 млрд теңге басым бағыттарды дамытуға жұмсалады. Сонымен бірге 73 ауылдық округ пен 78 ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативін құру көзделіп отыр.

Кооперативтердің дамуы ауыл кәсіпкерлерінің өндірістік мүмкіндіктерін біріктіруге жол ашады. Бірлескен жұмыс арқылы техника, құрал-жабдық, жем-шөп, шикізат және өткізу нарықтарына қолжетімділік кеңейеді. Бұл шағын шаруашылықтардың бәсекеге қабілеттілігін арттырып, өндірілген өнімді ірі көлемде нарыққа шығаруға мүмкіндік береді.

Бағдарлама аясындағы жаңа жобалар ауыл экономикасын әртараптандырудың нақты мысалы бола алады. Шардара ауданында жылына 1,5 мың тонна балық жемін өндіретін кооператив құру жоспарлануда. Бұл балық шаруашылығына қажетті өнімді жергілікті жерде өндіруге мүмкіндік беріп, саладағы өндірістік тізбекті толықтыруға ықпал етеді.

Сауран ауданында жылдық қуаттылығы 2 мың тонна макарон өнімдерін шығаратын кәсіпорын ашу көзделген. Мұндай өндіріс ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеумен қатар, ішкі нарықты отандық азық-түлік өнімдерімен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Өнім көлемі артқан жағдайда жаңа өткізу нарықтарына шығу үшін де негіз қалыптасады.

Төлеби ауданында жылына 360 тонна шұжық өнімдерін өндіретін қайта өңдеу кәсіпорнын іске қосу жоспарланып отыр. Бұл жоба мал шаруашылығын дайын өнім өндірумен байланыстырып, ауыл шаруашылығы саласында қосылған құн тізбегін ұлғайтады. Келес ауданында тәулігіне 1,5 мың дана шұлық өндіретін өндірістік цех ашу жоспарлануы ауыл кәсіпкерлігінің аграрлық емес бағыттарын да дамытуға мүмкіндік бар екенін көрсетеді.

Осындай жобалардың көбеюі өңірдің инвестициялық тартымдылығын арттыруға да ықпал етеді. Мемлекеттік қаржыландыру бастапқы капитал ретінде қызмет атқарып, кейін кәсіпкерлердің жеке қаражатын, банк қаржысын және басқа да инвестиция көздерін тартуға мүмкіндік береді. Тұрақты жұмыс істейтін кәсіпорындар қалыптасқан сайын жаңа өндірістік жобаларды іске қосуға қолайлы орта қалыптасады.

Сонымен қатар ауылдарда өндірілген өнімді облыстың ішкі нарығына ғана емес, басқа өңірлерге және болашақта шетелдік нарықтарға шығаруға мүмкіндік бар. Түркістан облысының географиялық орналасуы мен көрші мемлекеттермен сауда-экономикалық байланыстары ауыл кәсіпкерлерінің өнім өткізу аясын кеңейтуге қолайлы жағдай қалыптастырады. Бұл үшін өнімнің сапасын тұрақты арттыру, өндірістік стандарттарды сақтау, қаптама мен логистиканы жетілдіру маңызды.

Жалпы, «Ауыл аманаты» жобасы Түркістан облысында ауыл тұрғындарын қаржыландырудың тиімді құралы ғана емес, экономиканы төменнен жоғары қарай дамытуға бағытталған жүйелі механизм ретінде қалыптасып келеді. Жаңа кәсіпорындардың ашылуы, кооперацияның күшеюі, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу және ауылдық жерлердегі өндірістік жобалардың көбеюі өңірдің экономикалық әлеуетін арттырады.

Алдағы кезеңде бағдарлама аясында жұмыс орындарын көптеп ашатын, өнім өндіретін және тұрақты табыс қалыптастыратын жобаларға басымдық беру ауылдардың экономикалық дербестігін күшейтеді. Бұл ауыл тұрғындарының әл-ауқатын арттырып қана қоймай, Түркістан облысының экономикалық өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейін көтеріп, өңір экономикасының тұрақты әрі әртараптандырылған дамуына негіз болады.