Төлеби ауданындағы жаңа жобалар өңір экономикасының өсуіне серпін беруде

Түркістан облысында экономиканы әртараптандыру, жергілікті өндірістің көлемін арттыру және өңірдің экономикалық тұрғыдан өзін-өзі қамтамасыз ету мүмкіндігін күшейту бағытындағы жұмыстар жалғасып келеді. Ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы, жеңіл өнеркәсіп және өңдеу салаларына инвестиция тарту арқылы жаңа өндірістер іске қосылып, тұрақты жұмыс орындары құрылуда. Бұл ретте ішкі нарықты отандық өніммен қамту, оның сапасын арттыру және экспорттық әлеуетті күшейтуге басымдық берілуде.

Осы бағыттағы жұмыстардың нәтижесін көрсету мақсатында Төлеби ауданында БАҚ өкілдеріне арналған баспасөз туры ұйымдастырылды. Сапар барысында журналистер аудан экономикасының түрлі салаларында жүзеге асырылып жатқан жобалармен танысып, өндіріс орындарының жұмысын көрді.

Алғашқы нысан – Сұлтанрабат елді мекеніндегі «AiK.kz» кәсіпорны. Биыл пайдалануға берілген өндіріс орны сағатына 2 мың дана жұмыртқа науасын шығарады. Жобаның жалпы құны 250 млн теңгені құрайды. Қазіргі таңда кәсіпорында 20 адам тұрақты жұмыспен қамтылған.

Ауыл шаруашылығына қажетті өнімнің жергілікті жерде өндірілуі өңірдің экономикалық өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейін арттыруға мүмкіндік береді. Мұндай өндірістердің дамуы ішкі нарықтағы сұранысты өтеумен қатар, ауыл шаруашылығы кәсіпорындары арасындағы өндірістік байланысты күшейтеді. Отандық өнім көлемінің артуы импортқа тәуелділікті азайтып, қазақстандық тауарлардың сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді.

Ауданда балық шаруашылығы да қарқынды дамып келеді. Киелітас ауылдық округіне қарасты Достық ауылында 2025 жылдың шілде айында іске қосылған «Fish House» ЖШС жылына 300 тонна балық өндіреді. Кәсіпорында форель, сазан және ақ амур өсіріледі. Мұнда 20 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Өндірістің тиімділігі жоғары бағаланып, кәсіпорын 2025 жылы Қазақстанның «Ең үздік балық өндірушісі» атанған.

Балық шаруашылығының дамуы өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етумен қатар, жаңа инвестициялық мүмкіндіктер қалыптастырады. Өндіріс көлемінің ұлғаюы өңдеу, сақтау, тасымалдау және өткізу бағыттарында қосымша кәсіпкерлік жобалардың пайда болуына жол ашады. Ал өнім сапасының жоғары болуы болашақта ішкі нарықпен қатар сыртқы нарыққа шығуға мүмкіндік береді.

Төлеби ауданындағы өндірістік әлеуеттің тағы бір маңызды бағыты – жеңіл өнеркәсіп. Ленгір қаласында орналасқан «Dana» тігін цехы жеке кәсіпкер Дана Жұмабаеваның өз қаражаты есебінен іске қосылған. Кәсіпорында жылына 150 мың дана жаздық және 90 мың дана қыстық арнайы жұмыс киімі тігіледі. Өнімдер Қазақстанның барлық өңірлеріне жеткізіліп, көршілес Ресейге де экспортталады.

Бұл жоба қазақстандық өнімнің экспорттық әлеуетін арттырудың нақты мысалы. Отандық кәсіпорындардың сыртқы нарыққа шығуы өндіріс көлемін ұлғайтып қана қоймай, өнім сапасына қойылатын талаптарды күшейтеді. Нәтижесінде кәсіпкерлер жаңа технологияларды енгізуге, өндіріс тиімділігін арттыруға және халықаралық нарықтағы бәсекеге бейімделуге ұмтылады.

Аудандағы ірі инвестициялық жобалардың бірі – «Азия Милк» шаруа қожалығы. Құны 1 млрд теңгені құрайтын ферма жылына 1300–1350 тонна сүт өндіреді. Кәсіпорында 40-тан астам адам тұрақты жұмыспен қамтылған.

Ферманың алғашқы кезеңі 2025 жылдың соңында іске қосылып, 564 бас ірі қара қабылданған. 2026 жылы екінші кезеңі жүзеге асырылып, мал басы 636-ға жеткізілді. Өндіріс көлемінің артуы өңірдегі сүт өндірісін ұлғайтып, ішкі нарықты жергілікті шикізатпен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Мұндай агроөнеркәсіптік жобалар экономиканы әртараптандырудың маңызды тетігі саналады. Сүт өндірісінің айналасында жем-шөп дайындау, ветеринария, логистика және өңдеу салалары дамиды. Яғни бір инвестициялық жобаның өзі ауылдық аумақта бірнеше экономикалық бағыттың қалыптасуына негіз болады.

Төлеби ауданында экономикалық өсім әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту жұмыстарымен де қатар жүруде. Зертас елді мекенінде салынып жатқан спорт кешенінің құрылысы 2025 жылы басталған және облыстық бюджет есебінен жүргізілуде. 2027 жылы пайдалануға беру жоспарланған нысанда 45 орындық кіші спорт залы, баскетбол, волейбол және күрес залдары, сондай-ақ заманауи жаттығу залы болады.

Мемлекеттік инвестиция есебінен жүзеге асырылатын әлеуметтік жобалар елді мекендердің инфрақұрылымын жақсартып, тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған. Бұл өз кезегінде өңірдің инвестициялық тартымдылығын күшейтіп, жеке бизнестің жаңа жобаларды жүзеге асыруына қолайлы орта қалыптастырады.

Аудан орталығында құрылысы жүріп жатқан «Төлеби баба» музейі де өңірдің әлеуметтік-экономикалық және туристік әлеуетін арттыруға бағытталған. Мемлекеттік мекеме тапсырысымен салынып жатқан нысанның жалпы құны 372,2 млн теңге. Музейді биыл шілде айында пайдалануға беру жоспарланған.

Жалпы, Төлеби ауданында жүзеге асырылып жатқан жобалар Түркістан облысының экономикалық дамуындағы өзара байланысты бірнеше бағытты қамтиды. Бір жағынан, инвестиция тартылып, жаңа өндірістер мен жұмыс орындары ашылса, екінші жағынан, ішкі нарыққа қажетті өнім көлемі артып, қазақстандық тауарлардың бәсекеге қабілеттілігі күшейеді. Ал экспортқа бағытталған кәсіпорындардың көбеюі өңірдің сауда-экономикалық байланыстарын кеңейтуге мүмкіндік береді.

Мемлекеттік қолдау шаралары мен жеке инвестициялардың ұштасуы кәсіпкерлерге өндірісті кеңейтуге, технологияларды жаңартуға және жаңа нарықтарға шығуға мүмкіндік беріп отыр. Осы бағыттағы жұмыстар ұлттық экспорттаушылардың әлеуетін арттыруға, қазақстандық өнімнің сапасын көтеруге және өңір экономикасының тұрақты дамуына негіз болады.

Осылайша, Төлеби ауданындағы кәсіпкерлік және инвестициялық жобалар тек жекелеген өндіріс орындарын қалыптастырумен шектелмей, өңір экономикасының өзін-өзі қамтамасыз ету қабілетін арттыруға, жаңа өндірістік тізбектер құруға және Түркістан облысының ішкі әрі сыртқы нарықтағы экономикалық мүмкіндіктерін кеңейтуге қызмет етіп отыр.