Түркістан облысында туризм — экономикалық өсімнің және өңірдің өзін-өзі қамтамасыз етуінің негізгі тірегі

Мемлекет басшысы туризм саласын ұлттық экономиканың басым бағыттарының бірі ретінде белгілеп, өңірлердің табиғи, тарихи және мәдени әлеуетін тиімді пайдалану арқылы экономиканы әртараптандыру, жаңа жұмыс орындарын құру және халықтың әл-ауқатын арттыру жөнінде нақты міндеттер қойған болатын. Осы тапсырмалар аясында Түркістан облысында туризм саласын кешенді дамытуға бағытталған жүйелі жұмыстар жүзеге асырылып келеді. Соңғы жылдары қолға алынған жобалар өңірдің туристік тартымдылығын арттырып қана қоймай, облыстың экономикалық өсіміне, инвестициялық белсенділігіне және экономикалық өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейінің нығаюына айтарлықтай серпін берді.

Түркістан облысы – ғасырлар бойы Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан, тарихи-мәдени мұралары мен қасиетті орындары мол өңір. Сондықтан туризмді дамыту тек қызмет көрсету саласын кеңейту емес, сонымен бірге өңір экономикасының жаңа драйверін қалыптастыру болып саналады. Туристердің көбеюі қонақ үй бизнесінен бастап қоғамдық тамақтану, көлік, сауда, мәдениет, қолөнер, құрылыс және ауыл шаруашылығы сияқты көптеген салалардың дамуына ықпал етеді. Бұл өз кезегінде облыс бюджетіне түсетін салық көлемінің артуына, жаңа кәсіпкерлік субъектілерінің ашылуына және халықтың табысының көбеюіне мүмкіндік береді.

Соңғы сегіз жылдың қорытындысы Түркістан облысында туризмнің қарқынды дамып келе жатқанын айқын көрсетеді. Осы кезеңде өңірге 2,5 миллионнан астам турист келген. Егер 2018 жылы облысқа келген туристер саны 186,2 мың адамды құраса, 2025 жылдың қорытындысында бұл көрсеткіш 500 мың адамға жетіп, 2,5 есеге артқан. Сонымен қатар өңірдің тарихи және мәдени нысандарына 10 миллионнан астам біркүндік келушінің келуі Түркістанның халықаралық және республикалық деңгейдегі туристік орталық ретінде қалыптасып келе жатқанының дәлелі болып табылады.

Туристер ағынының ұлғаюы облыс экономикасына тікелей әсер етуде. 2025 жылдың қорытындысы бойынша орналастыру орындарында 347,8 мың адам демалған. Оның ішінде 325 мыңнан астамы – отандық, ал 22,5 мыңнан астамы – шетелдік туристер. Сонымен бірге табиғи аумақтарға келушілер саны 151,9 мың адамға жеткен. Бұл көрсеткіштер өңірде экологиялық, тарихи-танымдық және мәдени туризм бағыттарының қатар дамып келе жатқанын көрсетеді.

Туризмнің экономикалық тиімділігі әсіресе инвестиция көлемінің тұрақты өсуінен анық байқалады. Түркістан облысы құрылғаннан бері туризм саласына жалпы көлемі 612 миллиард теңгеден астам инвестиция тартылған. Нәтижесінде 19,2 мың жаңа жұмыс орны ашылып, мыңдаған тұрғын тұрақты табыс көзіне ие болды. Бұл көрсеткіштер туризмнің тек мәдени немесе әлеуметтік сала емес, нақты экономикалық секторға айналғанын дәлелдейді.

2025 жылдың қорытындысы бойынша туризм саласындағы негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 133 миллиард теңгені құрады. Оның ішінде тұру және тамақтану қызметтеріне 78,6 миллиард теңге, өнер, ойын-сауық және демалыс саласына 54,4 миллиард теңге инвестиция бағытталды. Ал 2026 жылдың алғашқы бес айында бұл көрсеткіш 36,3 миллиард теңгеге жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2,5 есеге артты. Соның ішінде қонақ үй және қоғамдық тамақтану қызметтеріне 31,3 миллиард теңге, ойын-сауық және демалыс бағыттарына 5 миллиард теңге инвестиция салынды. Өткен жылдың осы кезеңінде аталған көрсеткіш небәрі 9,1 миллиард теңгені құраған болатын. Бұл инвесторлардың Түркістан облысының туристік әлеуетіне деген сенімінің артып келе жатқанын көрсетеді.

Инвестициялардың өсуі өңірдің экономикалық өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейін күшейтуде ерекше рөл атқарады. Бұрын өңір экономикасында ауыл шаруашылығының үлесі басым болса, бүгінде туризм жаңа табыс көздерінің біріне айналып келеді. Қонақ үйлердің, демалыс орындарының, туристік орталықтардың және сервистік кәсіпорындардың ашылуы кәсіпкерліктің дамуына жол ашып, шағын және орта бизнес субъектілерінің санын көбейтуде. Нәтижесінде жергілікті бюджетке түсетін салық көлемі артып, облыстың қаржылық тұрақтылығы нығая түсуде.

Өңірдегі туристік инфрақұрылымның қарқынды дамуы да экономикалық өсімнің маңызды көрсеткіші болып отыр. Түркістан қаласының мәдени-рухани орталығында «Керуен Сарай» көпфункционалды туристік кешенінің іске қосылуы халықаралық деңгейдегі туристік орталық қалыптастыруға мүмкіндік берді. Сонымен қатар бес жұлдызды «Rixos Turkistan» қонақ үйінің пайдалануға берілуі өңірдің жоғары деңгейдегі туристерді қабылдау мүмкіндігін кеңейтті. Ал Төлеби ауданындағы «Alma-Tau» қонақ үй кешенінің ашылуы экологиялық туризмді дамытуға тың серпін берді. Мұндай жобалар құрылыс кезеңінде де, пайдалануға берілгеннен кейін де жүздеген адамды жұмыспен қамтып, жергілікті экономиканың дамуына үлес қосуда.

Қазіргі уақытта Түркістан облысында 264 орналастыру орны жұмыс істейді. Олардың қатарында қонақ үйлер, хостелдер, демалыс аймақтары және балалар сауықтыру лагерьлері бар. Бұл көрсеткіш 2018 жылмен салыстырғанда екі есеге жуық артқан. Орналастыру орындарының көбеюі туристерге көрсетілетін қызмет сапасын жақсартып қана қоймай, кәсіпкерлер арасында бәсекелестікті күшейтіп, сервистің халықаралық талаптарға сәйкестігін қамтамасыз етуге ықпал етуде.

Туризм саласындағы қызмет көрсету көлемінің өсуі де облыс экономикасының даму қарқынын айқын көрсетеді. 2025 жылдың қорытындысында орналастыру орындары көрсеткен қызмет көлемі 8,5 миллиард теңгені құрап, 2018 жылмен салыстырғанда жеті есеге артты. Ал 2026 жылдың бірінші тоқсанында ғана бұл көрсеткіш 2,2 миллиард теңгеге жетті. Бұл қаржы жергілікті кәсіпкерлердің табысын арттырып қана қоймай, облыс бюджетіне түсетін салық түсімдерінің ұлғаюына ықпал етеді.

2026 жылдың бірінші тоқсанындағы көрсеткіштер де оң динамиканы көрсетіп отыр. Орналастыру орындарында демалғандар саны 87,1 мың адамды құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 42 пайызға артқан. Бұл туристік маусымның тұрақты түрде кеңейіп келе жатқанын және облысқа деген қызығушылықтың жылдан-жылға артып отырғанын білдіреді.

Туризмнің дамуы өңірдің экономикалық өзін-өзі қамтамасыз етуіне жанама түрде де үлкен ықпал етеді. Туристердің келуі ауыл шаруашылығы өнімдеріне сұранысты арттырады, қолөнершілердің өнімдерінің сатылуына мүмкіндік береді, қоғамдық тамақтану орындарының, көлік қызметінің, сауда нысандарының айналымын көбейтеді. Яғни бір туристің жұмсаған қаражаты экономиканың бірнеше саласына бірдей әсер етіп, мультипликативтік нәтиже береді. Бұл өңірдегі ақша айналымын ұлғайтып, кәсіпкерлік белсенділікті арттырады.

Облыс әкімдігі туризмді дамыту бағытындағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастырып келеді. Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің тікелей бақылауымен туристік әлеуетті тиімді пайдалану, инвестиция тарту, инженерлік және көлік инфрақұрылымын жетілдіру, халықаралық стандарттарға сай қызмет көрсету мәдениетін қалыптастыру бағытында нақты міндеттер айқындалған. Бұл жұмыстардың нәтижесінде Түркістан облысы еліміздің ең қарқынды дамып келе жатқан туристік өңірлерінің біріне айналып отыр.

Алдағы кезеңде халықаралық туристік бағыттарды көбейту, цифрлық сервистерді дамыту, жаңа демалыс аймақтарын ашу және туристік өнімдердің сапасын арттыру арқылы өңірдің бәсекеге қабілеттілігі одан әрі күшеймек. Туризм саласының тұрақты дамуы инвестиция көлемін ұлғайтып, жаңа жұмыс орындарын көбейтіп, шағын және орта бизнестің дамуына серпін береді. Бұл өз кезегінде Түркістан облысының экономикалық дербестігін нығайтып, өңірдің өзін-өзі қаржылық қамтамасыз ету деңгейін арттыруға, халықтың тұрмыс сапасын жақсартуға және ұлттық экономиканың тұрақты өсіміне елеулі үлес қосуға мүмкіндік береді.