Түркістан облысында агроөнеркәсіп кешені қарқынды дамып, ауыл шаруашылығы экономиканың негізгі драйверіне айналуда

Түркістан облысында ауыл шаруашылығы саласы тұрақты өсім көрсетіп, өңір экономикасының негізгі тірек салаларының біріне айналып отыр. 2026 жылдың алғашқы төрт айында ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 206 млрд теңгені құрап, өсім 111,3 пайыз деңгейіне жетті. Бұл көрсеткіш өңірде агроөнеркәсіптік кешеннің жүйелі дамып келе жатқанын және өндірістік тиімділіктің артып отырғанын айғақтайды.

Ауыл шаруашылығы саласына тартылған инвестиция көлемінің артуы да оң динамиканы көрсетуде. Есепті кезеңде 56,4 млрд теңге инвестиция тартылып, жоспар 1,8 есе артық орындалды. Бұл жағдай аграрлық секторға деген инвесторлардың қызығушылығының жоғары екенін және өңірдің инвестициялық тартымдылығының күшейіп отырғанын білдіреді. Инвестициялардың көбеюі жаңа технологияларды енгізуге, өндіріс қуатын арттыруға және ауыл шаруашылығы инфрақұрылымын жаңғыртуға мүмкіндік беруде.

Облыс әкімі Нұралхан Көшеров ауыл шаруашылығы саласының даму барысы туралы Үкімет отырысында баяндап, көктемгі дала жұмыстарының қорытындысын және агроөнеркәсіптік кешендегі негізгі көрсеткіштерді таныстырды. Оның айтуынша, өңірде ауыл шаруашылығын дамыту бағытында жүйелі жоспарлар жүзеге асырылып, нақты нәтижелерге қол жеткізілуде.

Биыл егіс алқаптарының көлемі өткен жылмен салыстырғанда 8 мың гектарға ұлғайып, жалпы 919 мың гектарды құрады. Оның ішінде жаздық дақылдар 536 мың гектарға, күздік егіс 208 мың гектарға, ал ескі жоңышқа 175 мың гектарға егілді. Егіс құрылымында әртараптандыру жұмыстары да жалғасуда: мақта алқабы 17 мың гектарға ұлғайып, 162 мың гектарды құрады, мақсары 16 мың гектарға артып 85,4 мың гектарға жетті, жүгері 15 мың гектарға көбейіп 55,2 мың гектар болды. Сонымен қатар су ресурстарын тиімді пайдалану мақсатында күріш алқабы 7 мың гектарға қысқартылып, 3,5 мың гектар деңгейінде қалды.

Ауыл шаруашылығы өнімділігін арттыру үшін тұқыммен қамтамасыз ету, тыңайтқыш енгізу және жанар-жағармаймен жабдықтау жұмыстары толық ұйымдастырылған. Жаздық дақылдардың тұқымымен шаруалар толық қамтамасыз етілді. Минералдық тыңайтқыштарды енгізу жоспары 204 мың тонна болса, бүгінгі күнге 90 мың тоннасы енгізілді. Бұл агротехникалық талаптардың сақталуы өнім сапасы мен көлемін арттыруға тікелей әсер етеді.

Жеңілдетілген жанар-жағармай бағдарламасы аясында 53 мың тоннаға қажеттілік анықталып, оның 23,7 мың тоннасы шаруаларға жеткізілді. Бұл ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне қаржылық жүктемені азайтып, егіс жұмыстарын уақытылы жүргізуге мүмкіндік беріп отыр.

Аграрлық секторды қаржыландыру да жүйелі түрде жүзеге асуда. Биыл жеңілдетілген несиелеу бағдарламаларына 34 млрд теңге қарастырылып, оның 25 млрд теңгесі 1722 жобаны қаржыландыруға бағытталды. Бұл ауыл шаруашылығы саласындағы шағын және орта бизнесті қолдауға, фермерлердің өндірістік әлеуетін арттыруға ықпал етуде.

Мемлекет басшысының су үнемдеу технологияларын енгізу тапсырмасы да өңірде тиімді жүзеге асырылуда. Бастапқы жоспар 27 мың гектар болса, іс жүзінде бұл көрсеткіш 50 мың гектарға дейін ұлғайып, жоспардан екі есе артық орындалмақ. Соның нәтижесінде су үнемдеу технологиялары енгізілген жалпы аумақ 164 мың гектарға жетеді және жыл сайын 280 млн текше метр су үнемделеді. Қазіргі таңда 37 мың гектар алқапқа жаңа су үнемдеу технологиялары енгізілген.

Өсімдік шаруашылығымен қатар фитосанитариялық қауіпсіздік те бақылауда. Шегіртке зиянкестеріне қарсы күрес мақсатында 906 мың гектар аумақ зерттеліп, оның 889 мың гектары толық тексерілді. Бұл жұмыстарға заманауи техника, дрондар, авиациялық құралдар және арнайы химиялық өңдеу жабдықтары тартылған. Нәтижесінде ауыл шаруашылығы дақылдарын зиянкестерден қорғау шаралары жүйелі түрде атқарылуда.

Мал шаруашылығы саласы да жоғары қарқынмен дамуда. Түркістан облысы республика бойынша мал басы ең көп өңірлердің бірі болып табылады. Мұнда ұсақ малдың 20 пайызы (5,2 млн бас), ірі қараның 13 пайызы (1,2 млн бас), түйенің 14 пайызы, жылқының 10 пайызы және құс басының 5 пайызы шоғырланған. Бұл өңірдің аграрлық әлеуетінің жоғары екенін көрсетеді.

2026 жылдың алғашқы төрт айында ет өндірісі 76 мың тоннаны құрап, 121,7 пайызға өсті. Сүт өндірісі 161 мың тоннаға жетсе, жұмыртқа өндірісі 108 млн дана болып, 135 пайыз өсім көрсетті. Бұл көрсеткіштер ауыл шаруашылығы өнімдерінің ішкі нарықтағы тұрақтылығын қамтамасыз етіп отыр.

Өңірдің ветеринариялық қауіпсіздігі де тұрақты деңгейде сақталуда. Ветеринариялық қызметті күшейту мақсатында 3,9 млрд теңге қаржы бөлініп, жаңа ветеринариялық станциялар мен бекеттер, сондай-ақ мал өлекселерін жою орындары салынуда. Бұл шаралар мал шаруашылығындағы эпизоотиялық тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған.

Экспорттық бағытта да Түркістан облысы көш бастап келеді. Республикада экспортталатын ірі қара етінің 80 пайызы, қой етінің 75 пайызы осы өңірдің үлесіне тиесілі. Есепті кезеңде 4,2 мың тонна ірі қара еті және 9,4 мың тонна қой еті экспортқа шығарылды. Сонымен қатар қуаттылығы жоғары бордақылау алаңдары іске қосылып, ет кластерін дамыту бағытында 54,1 млрд теңгеге 8 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда.

Аталған жобалар нәтижесінде 800-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылып, жылына 18 мың тонна ет және 90 мың тонна өңделген ет өндіру жоспарланып отыр. Бұл өңірдің агроөнеркәсіптік кешенін толыққанды өндірістік жүйеге айналдыруға мүмкіндік береді.

Жалпы алғанда, Түркістан облысында ауыл шаруашылығын дамытуға бағытталған кешенді саясат оң нәтижесін беріп отыр. Инвестиция тарту, су үнемдеу технологияларын енгізу, өндірісті әртараптандыру және экспортты арттыру арқылы өңір аграрлық секторды жаңа деңгейге көтеруде. Бұл өз кезегінде Түркістан облысын еліміздің жетекші аграрлық орталықтарының біріне айналдыруға жол ашуда.