Түркістан облысында экологиялық индустрия дамып, қалдықтарды қайта өңдеу экономиканың жаңа сегментіне айналуда

Түркістан облысында қатты тұрмыстық қалдықтарды (ҚТҚ) басқару және қайта өңдеу саласын дамыту бағытында жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Бұл бастамалар Мемлекет басшысының ірі қалаларда қалдықтарды өңдеу зауыттарын дамыту және инвестиция тарту арқылы экологиялық инфрақұрылымды жетілдіру жөніндегі тапсырмасына сәйкес жүзеге асырылып отыр. Бүгінде бұл сала тек экологиялық мәселені шешу құралы ғана емес, өңір экономикасының жаңа әрі перспективалы секторына айналып келеді.

Экономиканы әртараптандыру жағдайында қалдықтарды қайта өңдеу саласы қосымша құн қалыптастыратын өндіріс түрі ретінде маңызға ие. Түркістан облысында 36 мекеме қоқыс жинау және тасымалдаумен айналысады, 15 кәсіпорын қалдықтарды сұрыптау жұмыстарын жүргізеді, ал 5 кәсіпорын тікелей қайта өңдеу өндірісін жүзеге асырады. Бұл көрсеткіштер өңірде экологиялық индустрияның қалыптасу кезеңінен даму сатысына өткенін көрсетеді.

Қалдықтарды қайта өңдеу саласының дамуы өңір экономикасына бірнеше бағытта оң әсер етуде. Біріншіден, жаңа өндірістік кәсіпорындар ашылып, инвестициялық белсенділік артуда. Екіншіден, қосымша жұмыс орындары құрылып, халықты жұмыспен қамту деңгейі өсуде. Үшіншіден, қайта өңделген шикізат негізінде жаңа өнім түрлері өндіріліп, ішкі нарықпен қатар экспортқа шығу мүмкіндігі қалыптасуда. Бұл өз кезегінде өңірдің экспорттық әлеуетін күшейтеді.

Осы бағыттағы нақты мысалдардың бірі – Кентау қаласында орналасқан «Қаратау Полимер» ЖШС кәсіпорны. Кәсіпорын 2016 жылдан бері пластик қалдықтарды қайта өңдеу саласында табысты жұмыс істеп келеді. Негізгі қызметі – тұрмыстық пластик қалдықтарды, соның ішінде пластикалық бөтелкелерді сұрыптап, қайта өңдеу арқылы шикізатқа айналдыру және дайын өнім шығару.

Кәсіпорын жеке кәсіпкердің инвестициясы есебінен іске қосылған, жобаның жалпы құны 100 млн теңгені құрайды. Бұл – өңірдегі шағын және орта бизнестің экологиялық бағыттағы өндірісті дамытуға нақты үлес қоса алатынын көрсететін маңызды мысал. Мұндай жобалар жергілікті инвестицияның тиімділігін арттырып, экономиканың нақты секторын нығайтады.

«Қаратау Полимер» ЖШС-нің жылдық өндірістік қуаттылығы 1 500 тоннаны құрайды. Кәсіпорында 20-дан астам қызметкер тұрақты жұмыспен қамтылған. Бұл тек өндірістік көрсеткіш қана емес, сонымен қатар әлеуметтік әсері жоғары жоба болып табылады, себебі әрбір жұмыс орны халықтың табысын арттыруға ықпал етеді.

Өндірілген өнімдердің бір бөлігі Ресей Федерациясына экспортталады. Бұл жағдай кәсіпорынның халықаралық нарыққа шығып, бәсекеге қабілетті өнім өндіре алатынын дәлелдейді. Экспорттық бағыттың дамуы Түркістан облысының жалпы сыртқы сауда айналымына оң әсер етіп, өңірдің экономикалық беделін арттырады.

Кәсіпорын басшысы алдағы уақытта өндіріс ауқымын кеңейтіп, жаңа цех ашуды жоспарлап отырғанын жеткізді. Бұл шешім сұраныстың артуымен және қайта өңделген өнімдер нарығының кеңеюімен тікелей байланысты. Өндірісті кеңейту арқылы қосымша жұмыс орындары ашылып, өңірдегі инвестициялық белсенділік одан әрі күшейеді.

Жалпы алғанда, қалдықтарды қайта өңдеу саласының дамуы Түркістан облысының экономикалық құрылымын әртараптандыруда маңызды рөл атқарып отыр. Бұл бағыт тек экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етумен шектелмей, жаңа өндіріс салаларын қалыптастыруға, инновациялық технологияларды енгізуге және шағын бизнесті дамытуға мүмкіндік береді.

Түркістан облысының даму жоспарлары аясында қалдықтарды қайта өңдеу үлесін арттыруға ерекше назар аударылған. Атап айтқанда, 2025 жылы облыс бойынша 87 552 тонна қатты тұрмыстық қалдық жиналып, оның 27 140 тоннасы қайта өңдеуге бағытталды. Нәтижесінде қайта өңдеу үлесі 31 пайызды құрап, жоспарлы көрсеткіш толық орындалды.

Алдағы жылдары бұл көрсеткішті одан әрі арттыру көзделіп отыр. 2026 жылы қалдықтарды қайта өңдеу деңгейін 33 пайызға жеткізу жоспарланған. Бұл мақсатқа жету үшін жаңа инвестициялық жобалар тарту, қайта өңдеу кәсіпорындарының қуатын арттыру және инфрақұрылымды жетілдіру жұмыстары жүргізілуде.

Экологиялық индустрияның дамуы өңір экономикасына мультипликативті әсер береді. Қалдықтарды өңдеу арқылы жаңа шикізат базасы қалыптасып, құрылыс, химия және жеңіл өнеркәсіп салалары үшін қосымша ресурс көзі пайда болады. Сонымен қатар «жасыл экономика» қағидаттарын енгізу арқылы өңірдің инвестициялық тартымдылығы артады.

Түркістан облысында жүзеге асырылып жатқан мұндай жобалар экология мен экономиканы ұштастыра отырып, тұрақты даму моделін қалыптастыруға бағытталған. Қалдықтарды тиімді басқару және қайта өңдеу жүйесінің дамуы өңірді тек аграрлық емес, сонымен қатар заманауи индустриялық аймақ ретінде қалыптастыруға ықпал етеді.

Осылайша, Кентау қаласындағы кәсіпорындардың тәжірибесі Түркістан облысында экологиялық өндірістің экономикалық тиімділігі жоғары бағыт екенін дәлелдеп отыр. Бұл сала алдағы жылдары өңір экономикасының маңызды драйверлерінің біріне айналуы мүмкін.