ӨҢІРЛЕРДІ ҚОЛДАУ КҮШЕЙЕДІ: 2026–2028 ЖЫЛДАРҒА АРНАЛҒАН ТРАНСФЕРТТЕР ИНФРАҚҰРЫЛЫМДЫ ДАМЫТУҒА БАҒЫТТАЛАДЫ

Бүгін ҚР Парламенті Сенатының жалпы отырысында Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин 2026–2028 жылдарға арналған жалпы сипаттағы трансферттер көлеміне қатысты заң жобасын таныстырды. Министрдің айтуынша, жаңа құжат өңірлердің республикалық бюджетке тәуелділігін азайтып, инфрақұрылымды дамытуға қаржыландыруды айтарлықтай күшейтеді.

Заң жобасы жергілікті бюджеттердің кірістері мен шығындарын нақты көрсетіп, республикалық трансферттер мен субвенциялар көлемін алдын ала бекітуді ұсынады. Серік Жұманғарин даму бюджетінің қалай қалыптастырылғанын түсіндіріп, жергілікті бюджеттердің теңгерімделгенін, барлық базалық шығыстар ескерілгенін атап өтті.

Кірістер мен шығыстар арасындағы айырма (дефицит қысымы): 2026 жылы жергілікті кірістер – 10,7 трлн, шығыстар – 14,9 трлн теңге; 2028 жылы кірістер – 13,3 трлн, шығыстар – 18,7 трлн теңге. Бұл жергілікті дефициттің алдын ала нышанын көрсетеді. Трансферт құрылымының жаңғыруы: өңірлердің өз кірістерін өсіру арқылы трансферттерге тәуелділікті азайту; ауыл шаруашылығы, су үнемдеу технологиялары, жаңа нысандарды күтіп-ұстау сияқты бағыттарға қосымша қаражат қарастырылған. Донор реципиент моделі: 2028 жылы Павлодар облысы өзін-өзі қамтамасыз етеді, ал Маңғыстау облысы қайтадан донор болады. Бұл аймақтық бюджеттік теңгерімді қайта бөлудің экономикалық және саяси маңызды қадамы болып табылады.

Даму бюджетінің ұлғаюы өңірлік стандарттарды 69,2% деңгейінде қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, бұл инфрақұрылым сапасын теңестіруге бағытталған. Сонымен қатар республикалық бюджеттен қаржыланатын ірі автомобиль және темір жолдар, әлеуметтік нысандар құрылысы және «Бәйтерек» АҚ-ның 1 трлн теңгеге капиталдандырылуы өңірлік экономиканың серпінін жеделдетеді.

Трансферттерге тәуелділікті азайтумен қатар, жергілікті кірістерді арттыруға бағытталған реформалар жеткілікті деңгейде жүзеге аспаса, аймақтық тапшылық құрылымдық сипатта сақталуы мүмкін. Сонымен қатар қаржының тиімді игерілуі, жобалардың сапасы және жемқорлық тәуекелдері басты бақылауды қажет етеді. Сарапшылар өңірлер бойынша көпсценарийлі бюджеттеу тәсілін енгізуді, инфрақұрылымдық стандарттардың ашықтығын арттыруды, ұзақмерзімді стратегия қабылдауды және әлеуметтік жағынан қауіпсіз өтпелі механизм жасауды ұсынады.